Biznes płaci „podatek od nieufności”

Brak zaufania między firmami sprawia, że polska gospodarka traci nawet bilion złotych rocznie. Coraz więcej przedsiębiorców rezygnuje z potencjalnie korzystnych kontraktów w obawie przed nieuczciwymi kontrahentami.

Najświeższe dane pochodzą z raportu „Kapitał społeczny i zaufanie w polskim biznesie 2025”, przygotowanego na zlecenie Krajowego Rejestru Długów przez naukowców Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu pod kierunkiem prof. Jana Fazlagicia. Wynika z niego, że brak zaufania nie jest wyłącznie kwestią wizerunkową czy etyczną – niesie za sobą realne koszty ekonomiczne.

– Polska się starzeje, dotyczy to również przedsiębiorców. Starsze osoby z reguły są ostrożniejsze i mniej skłonne do zaufania – podkreśla prof. Fazlagić. – A nieufność łatwo się rozprzestrzenia, stając się częścią kultury biznesowej – dodaje.

Straty większe niż dekadę temu

W pierwszej edycji badania z 2015 r. oceniano, że brak zaufania kosztuje krajową gospodarkę około 281 mld zł rocznie. Gdyby przyjąć te same wskaźniki dziś, strata wyniosłaby 514 mld zł. Najnowsze analizy pokazują jednak, że rzeczywista kwota sięga niemal 974 mld zł – to efekt nie tylko utraconych kontraktów, lecz także niewykorzystanych okazji inwestycyjnych i innowacyjnych.

– Brak zaufania to problem systemowy. Aż 85 proc. przedsiębiorców przyznaje, że każdego dnia musi uważać, aby nie zostać oszukanym. Prawie połowa firm rezygnuje z transakcji tylko dlatego, że nie wierzy w rzetelność partnera – zauważa Adam Łącki, prezes Krajowego Rejestru Długów.

Głos ekspertów

Andrzej Sadowski, szef Centrum im. Adama Smitha, wskazuje na kluczową rolę wymiaru sprawiedliwości. – Sprawne i szybkie rozstrzygnięcia sądowe budują zaufanie. Niestety, polskie sądy działają coraz gorzej – podkreśla.

Z kolei Łukasz Bernatowicz, prezes Business Centre Club, uważa, że narastająca nieufność to efekt m.in. dezinformacji i fake newsów, które dotykają również przedsiębiorców. Dodatkowo – jak wskazuje – zaufanie podkopują same instytucje, np. angażując uczciwe firmy w sprawy dotyczące mafii VAT-owskich.

Psycholożka i coach, Elżbieta Światełko-Nachtlicht, zwraca uwagę na szeroki kontekst polityczny i geopolityczny. – Firmy działają dziś w środowisku pełnym niepewności. Wiele z nich woli wstrzymać się z decyzjami i czekać, jak potoczą się wydarzenia – zauważa.

Źródło: Piotr Skwirowski, „Rzeczpospolita”, raport „Kapitał społeczny i zaufanie w polskim biznesie 2025”